BEZPIECZNE ZBIORY – BEZPIECZNE KOLEKCJE

Program Bezpieczne Zbiory, Bezpieczne Kolekcje jest standardem dokumentacji zabytków i dzieł sztuki, stworzonym w celu identyfikacji obiektów utraconych w wyniku przestępstwa, klęski żywiołowej czy zagubienia. Jest to ujednolicony sposób opisu dzieła sztuki czy wytworu kultury materialnej o wartości estetycznej, historycznej, materialnej. Należy zaznaczyć, że system ten nie zastępuje profesjonalnej inwentaryzacji obiektów.

System został zbudowany przez Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych (od 1 marca 2011 r. Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów) oraz Krajowy Zespół do walki z przestępczością przeciwko dziedzictwu narodowemu Komendy Głównej Policji, przy współpracy środowisk muzealnych z organami ścigania, służbami celnymi, pracownikami rynku sztuki, towarzystwami ubezpieczeniowymi, jak również właścicielami dzieł sztuki i antyków. Jego podstawą były m.in. funkcjonujące karty muzealne oraz  karty dokumentacyjne zabytków ruchomych u wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Program Bezpieczne Zbiory, Bezpieczne Kolekcje skierowany jest przede wszystkim do indywidualnych posiadaczy dzieł sztuki i zabytków, jak i kolekcjonerów. Jego odbiorcą może być też Kościół, od wieków gromadzący w świątyniach niekiedy znakomite dzieła sztuki. Istotą programu jest formularz (w wersji podstawowej bądź rozszerzonej), którego wypełnienie pozwala na późniejszą identyfikację utraconych dóbr. Podstawowe opisanie pól i uzupełnienie formularza o odpowiednie zdjęcia nie wymaga specjalistycznej wiedzy - wystarczy uważnie przeczytać informację o tym jak wypełniać kwestionariusz.  Karta identyfikacyjna obiektu w programie Bezpieczne Zbiory-Bezpieczne Kolekcje została bowiem tak zaprojektowana, by posiadacz dzieła sztuki bądź zabytku mógł wypełnić ją samodzielnie. W razie problemów swoją pomocą służą antykwariusze zrzeszeni w Stowarzyszeniu Antykwariuszy Polskich oraz pracownicy niektórych muzeów.

Dobra dokumentacja zabytków jest niezbędna do ich ochrony – rzadko udaje się odzyskać i zwrócić obiekty, które zostały niedostatecznie opisane i źle sfotografowane. Znane są liczne przypadki, kiedy ujawnione i zabezpieczone przez Policję dobra kultury nie mogły zostać zwrócone pełnoprawnym posiadaczom, ze względu na niedostateczną czy też wadliwą dokumentację, uniemożliwiającą ich jednoznaczną identyfikację.  Wypełnione formularze programu Bezpieczne Zbiory, Bezpieczne Kolekcje przeznaczone są wyłącznie dla właściciela opisywanych dzieł. Dopiero w przypadku kradzieży, zaginięcia czy zniszczenia karta identyfikacyjna obiektu niezwłocznie powinna być przekazana policji. Taki dokument będzie podstawą rejestracji utraconego dzieła w policyjnej bazie danych oraz Krajowym wykazie zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem Narodowego Instytutu Muzealnictwa i  Ochrony Zbiorów.